Stres Nedir? Evde ve İşte Stres….!

Stres kelimesinin kökeni M.Ö 200’lü yıllara kadar uzanıyor. Stres kelimesi, dilimize Latinceden geçmiş olan bir kelimedir. Huzursuzluk, iç sıkıntısı ve bunalım anlamına geli-

yor. Bu duyguyu yaşayan ve hisseden kişilere ise, ”stresli” deniyor[1].

Stres Kelimesinin Kökeni (Etimoloji) Latince kökenli bir sözcüktür. Germek, sıkmak, daraltmak” anlamına gelen stringere fiilinden türetilmiştir [2].

Latince’ den Eski Fransızcadaki estrece (“darlık, baskı, sıkıntı, gerginlik”) kelimesi üzerinden İngilizceye ve ardından modern dünya dillerine geçmiştir.

Çoğu insan stresi, rahatsızlık ve zarara neden olan olumsuz stres türü olan sıkıntı ile ilişkilendirir. Bununla birlikte, performansı artırmaya yardımcı olan östrese adı verilen olumlu bir stres türü de vardır. Örneğin, iş görüşmesine hazırlanmanın stresi odaklanmayı ve çabayı motive edebilirken, çalışma hayatında tamamen bunalmış olmak verimli- liğin azalmasına yol açabilir.

Stres başlangıçta bağışıklık sistemini uyarır, bu da yaraların iyileşmesine ve enfeksi- yonlara karşı korunmaya yardımcı olabilir. Ancak zamanla, stres hormonları bağışıklık sisteminizi zayıflatır ve vücudunuzun hastalıklarla savaşma yeteneğini azaltır (Resim 1)

Kronik stres altında olan kişiler grip, soğuk algınlığı ve diğer viral hastalıklara daha yatkındır [3]. Stres ayrıca hastalık veya yaralanmaların iyileşme süresini de uzatabilir.

Yetişkinlerde stres, sadece kişisel bir mücadele değil, hayatın her alanına yayıla- bilen güçlü bir kuvvettir. Stres yönetilmediğinde, yetişkinleri fiziksel, zihinsel ve duygusal olarak etkileyebilir; tükenmişliğe, sağlık sorunlarına ve konsantrasyon veya karar verme güçlüğüne yol açabilir (Resim 2)

Evde stres, aile üyeleriyle ilişkileri zorlayarak gerginliğe, yanlış an- laşılmalara ve duygusal mesafeye neden olabilir. İş yerinde ise genellikle verimlilik düşüşü, sinirlilik ve iş arkadaşlarıyla etkili bir şekilde çalışma zorlukları olarak kendini gösterir.

Evde stres, aile üyeleriyle ilişkileri zorlayarak gerginliğe, yanlış anlaşılmalara ve duygusal mesafeye neden olabilir. İş yerinde ise genellikle verimlilik düşüşü, sinirlilik ve iş arkadaşlarıyla etkili bir şekilde çalışma zorlukları olarak kendini gösterir.

Stresin yetişkinleri ve çevrelerindekileri nasıl etkilediğini anlamak, daha sağlıklı alışkanlıklar edinmenin, daha güçlü ilişkiler kurmanın ve daha dengeli bir yaşam sürme- nin ilk adımıdır. “The Holmes-Rahe Yaşam Stres Testi” [4] bu konuda yardımcı olabilir.

Yukarıdaki testte, sağdaki boşluklara yazacağınız kendi puanlarınız, toplamda kendi stres toplamınızı elde etmeye yarayacaktır. The Holmes-Rahe Yaşam Stres Testi toplamınızı da aşağıdaki puanlama karşılıklarına göre yorumlanabilirsiniz [4]

150 den az                 Düşük Risk      Yaşam değişimi nispeten düşük ve stres kaynaklı sağ- lık çöküşüne karşı düşük bir yatkınlık yaşanmıştır.

150 ile 300 arası        Riskli               Yaşam değişimi nispeten düşük ve stres kaynaklı sağ- lık çöküşüne karşı düşük bir yatkınlık yaşanmıştır.

300 den fazla             Ciddi Risk        2 yıl içinde büyük bir sağlık bozulması riskinin yaklaşık %50 olduğunu ima ediyor.

Artan iş stresi seviyelerinin kalp krizi, hipertansiyon ve diğer sağlık sorun- larının oranlarında artışla ilişkilendiril- diği bilinmektedir. İş stresi ve kardiyo- vasküler sağlık arasındaki ilişki iyi bilin- mektedir. Yukarıda verilen stres testlerine benzer stres testlerinin iş hayatına uygu- laması da dikkat dağınıklığı, zihinsel yor- gunluk ve zayıflamış risk algısı yaratarak iş kazası riskini ve kronik sağlık sorunla- rını doğrudan artırma faktörlerini önce- den fark etmeye faydalı olur [5]

İş hayatınızla ilgili, aşağıdaki The Holmes-Rahe İş Yaşam testinde [5] kendi stres toplamınızı elde edip, puanlamaya göre göre yorumlanabilirsiniz.

15 den az                   Rahatlamış ve Nispeten Sakin         Stres pek sorun teşkil etmiyor.

16 ile 20 arası            Zor durumlarla başa çıkmak kolay olmalı, ama muhtemelen zaman zaman zor günler geçiriyorsunuz. Yine de, sahip olduklarınız için şükredin.

21 ile 25 arası            İşinizle ilgili bazı şeyler oldukça stresli olabilir, ancak muhtemelen çoğu insanın yaşadığı ve başa çıkabildiği stres seviyelerinden çok daha fazla değildir. En kötü puan alan maddeleri azaltmak için neler yapılabileceğine odaklanın.

26 ile 30 arası            Hâlâ başa çıkabiliyor olabilirsiniz, ancak iş hayatı bazen çok zorla- yıcı olabilir. Puanlarınızın birçoğu muhtemelen aşırı yüksek. Yanlış işte çalışıyor olabilir- siniz, hatta doğru işte çalışıyor olsanız bile yanlış zamanda çalışıyor olabilirsiniz ve da- nışmanlık hizmetinden fayda görebilirsiniz.

31 ve üstü                   Puanınız ne kadar yüksekse, bu durum o kadar belirgindir. Özellikle sağlığınızın etkilendiğini düşünüyorsanız veya şirket içinde farklı bir pozisyona ya da farklı bir şirkete geçmeyi düşünüyorsanız, profesyonel yardım almalısınız.

Stresi yönetmede en önemli adımlardan biri eğitim ve farkındalık oluşturmaktır. Kişinin hayatındaki stresli durumların farkında olması ve bu durumlara verdiği tepkilerin bilincine varması stresi azaltmak için önemli bir yöntem. Bununla birlikte, stresi anlama ve azaltma amacıyla profesyonel destek bu sürecin etkili bir biçimde ele alınması için ol- dukça yarar sağlar.

Kaynaklar

Tanıtımlar
Künye
435. Sayı
MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI İZMİR ŞUBESİ ADINA SAHİBİ
Ziya Haktan Karadeniz
SORUMLU YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ
Necmi Varlık
BÜLTEN YAYIN KOMİSYONU SORUMLU YÖNETİM KURULU ÜYELERİ
Burcu Başpişirici
YAYINA HAZIRLAYAN
Orhan Bilikvar
YAYIN TARİHİ
5 KASIM 2026
YÖNETİM YERİ
MMO Tepekule Kongre ve Sergi Merkezi Anadolu Cad. No: 40 K: M2 Bayraklı - İZMİR
Tel: (232) 462 33 33
Faks: (232) 486 20 60
www.mmo.org.tr/izmir
Yerel Süreli Yayın
MMO İzmir Şube yayın organı MMO üyelerine ücretsiz gönderilir.
Gönderilen yazıların yayınlanıp
yayınlanmamasına, TMMOB Makina
Mühendisleri Odası İzmir Şubesi
Yönetim Kurulu karar verir.
Yayımlanan yazılardaki sorumluluk
yazarlarına ilan ve reklamlardaki sorumluluk ilanı veren kişi veya kuruluşa aittir.
Bülten’e gönderilen çeviri yazıların kaynağı mutlaka belirtilir. Gönderilen yazılar, yazarlarına geri verilmez.
Bu web sitesi çerez kullanmaktadır
Sitemizin çalışması için gerekli olan çerezleri kullanıyoruz. Siteyi kullanmaya devam ederek bunları kabul etmiş olursunuz.
Bizi Takip Edin
MMO İZMİR
MMO
TMMOB