Torbalı’daki Fabrika Patlaması Tüm Yönleriyle Araştırılmalıdır

İzmir’in Torbalı ilçesi Subaşı Mahallesi’nde metal tozu üretimi yapılan tesiste 1 Ekim günü meydana
gelen patlamada 3’ü ağır olmak üzere 7 işçinin yaralandığını üzüntüyle öğrenmiş bulunuyoruz. Yaralı
işçilere acil şifalar diliyor, ailelerine ve çalışma arkadaşlarına geçmiş olsun dileklerimizi iletiyoruz.
Patlamanın nedeni henüz resmi olarak açıklanmamış olup, olayla ilgili soruşturma başlatılmıştır. Bu
aşamada kazanın nedenine ilişkin kesin bir değerlendirme yapmak doğru değildir. Ancak metal tozu
üretimi gibi yangın ve patlama risklerinin özel olarak değerlendirilmesini gerektiren sanayi
faaliyetlerinde, güvenli üretim koşullarının oluşturulması ve bu koşulların sürekliliğinin sağlanması
büyük önem taşımaktadır.

Metal tozlarının üretimi, depolanması ve işlenmesi sırasında kullanılan malzemenin özellikleri, tane
boyutu, proses koşulları, havalandırma ve toz toplama sistemleri, statik elektrik ve diğer tutuşturucu
kaynaklar gibi birçok unsurun birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Güvenli üretim; doğru
mühendislik uygulamaları, uygun ekipman seçimi, düzenli bakım ve kontroller ve etkin kamu
denetiminin birlikte sağlanmasıyla mümkündür.

Yaşanan olayın ardından yapılacak incelemenin yalnızca patlamanın meydana geldiği noktaya veya
olay anındaki koşullara odaklanmaması gerektiğini düşünüyoruz. Tesisin proses güvenliği, ilgili
mevzuat şartlarının eksiksiz yerine getirilmesi, kontrol edilmesi ve denetlenmesi, kullanılan
ekipmanlar, bakım ve kontrol süreçleri ile işçi sağlığı ve iş güvenliği uygulamalarının bir bütün olarak
ele alınması, benzer olayların tekrar yaşanmaması açısından önem taşımaktadır.

Diğer taraftan kamuoyuna yansıyan bilgilerde, tesiste metal tozu üretiminin yanı sıra metal içerikli
atıkların geri kazanımına yönelik faaliyet ve kapasite artışı süreçlerinin de bulunduğu görülmektedir.
2025 yılında tesiste tehlikeli ve tehlikesiz atıkların fiziksel yöntemlerle geri kazanılmasına yönelik 6.660
ton/yıl kapasiteli bir proje için ÇED sürecinin başlatıldığı bilgisi kamuoyuna yansımıştır.

Bu nedenle yaşanan patlamanın yalnızca olay anındaki teknik koşullar açısından değil, tesisin
yürüttüğü faaliyetlerin ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilmesi, gerekli izin ve denetim
süreçlerinin etkin biçimde yürütülmesi açısından da ele alınması gerektiğini düşünüyoruz.

Aynı şekilde, çalışanların kayıtlı istihdamı, işçi sağlığı ve iş güvenliği bakımından gerekli eğitim ve sağlık
gözetimlerinin yapılıp yapılmadığına ilişkin kamuoyuna yansıyan iddiaların da ilgili kurumlar tarafından
araştırılması önem taşımaktadır. İşçi sağlığı ve iş güvenliği, çalışma hayatının diğer unsurlarından
bağımsız değerlendirilemez.

Burada amacımız henüz nedeni ve sorumluları ortaya konulmamış bir olay üzerinden herhangi bir
işletmeyi hedef göstermek değildir. Asıl sorumluluk yaşanan olayın bütün yönleriyle ortaya çıkarılması
ve gerekli denetimlerin eksiksiz biçimde yapılmasıdır.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı başta olmak üzere, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
ile diğer ilgili kamu kurumlarını kendi görev ve yetki alanları kapsamında gerekli inceleme ve
denetimleri etkin biçimde gerçekleştirmeye davet ediyoruz.

Bu tür elim kazaların ardından yalnızca olayın nedenini araştırmakla yetinilmemeli, benzer kazaların
bir daha yaşanmaması için gerekli önlemlerin alınması ve ilgili kurumların denetim görevlerini etkin
biçimde yerine getirmesi sağlanmalıdır. Bilim ve tekniğin gereklerine uygun mühendislik hizmetleri ile
etkin kamusal denetim, güvenli çalışma ortamlarının oluşturulmasının temel koşuludur.

TMMOB MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI İZMİR ŞUBESİ