Endüstri/İşletme Mühendisliği Kurultayı Neden Önemlidir?

Makina Mühendisleri Odası bünyesinde örgütlenen Endüstri/İşletme Mühendisliği Meslek Dalı Komisyonu ve Meslek Dalı Ana Komisyonu çalışmalarını yürütmektedir. Bu komisyonlar her çalışma döneminde Endüstri/İşletme Mühendisliği Kurultayı’nı düzenlemektedir. 2027 yılı Kasım ayında MMO Bursa Şubesi Endüstri/İşletme Mühendisliği Meslek Dalı Komisyonu tarafından düzenlenecek Kurultayda aşağıda sıralanan konuların tartışılması ve ortak akılla kararların alınması mesleğimiz açısından büyük önem taşımaktadır.

Endüstri/İşletme Mühendisliği artık yalnızca üretim planlama, zaman etüdü, verimlilik ve işletme organizasyonu alanlarıyla sınırlı değildir. Bugün veri analitiği, yapay zekâ, tedarik zinciri, sağlık sistemleri, finans, lojistik, sürdürülebilirlik, dijital dönüşüm, hizmet sistemleri, insan-makine etkileşimi ve stratejik karar destek alanlarında çok daha geniş bir mesleki kimlik kazanmıştır. Bu nedenle mesleğin tanımının, yetkinliklerinin ve toplumdaki rolünün yeniden değerlendirilmesi önemlidir.

Endüstri/İşletme Mühendisleri üretimden sağlığa, lojistikten hizmet sektörüne kadar çok geniş alanlarda çalışmasına rağmen, mesleğin kamuoyundaki görünürlüğü ve mesleki sınırları her zaman yeterince net değildir. Kurultay, bu görünürlüğü artıracak ortak bir vizyon oluşturmayı hedeflemelidir. Ayrıca mesleğin kamuoyuna, iş dünyasına, üniversitelere ve devlete nasıl anlatılacağı yeniden ele alınmalıdır.

Üniversite eğitiminin güncel ihtiyaçlara uyumu, mezuniyet sonrası sürekli eğitim, uzmanlık alanlarının geliştirilmesi ve ulusal/uluslararası belgelendirme sistemleri mesleğin niteliğini yükselten önemli unsurlar olarak kurultayda ele alınmalıdır. Üniversite diploması artık meslek yaşamının tamamı için yeterli değildir. Endüstri ve İşletme Mühendislerine yönelik süreç iyileştirme, yalın üretim, veri analitiği, proje yönetimi, tedarik zinciri yönetimi, ergonomi, iş sağlığı ve güvenliği, kalite yönetimi ile dijital dönüşüm alanlarında sürekli eğitim programları ve ulusal düzeyde güvenilir belgelendirme sistemleri geliştirilmelidir. Hem meslektaşların niteliğini artıran hem de mesleğin toplumsal güvenilirliğini güçlendiren bu konuların, kurultayda ilgili tüm tarafların katılımıyla tartışılması ve gerekli kararların alınması gerekmektedir.

Güçlü etik ilkeler, mesleğe duyulan güveni artıran önemli unsurlardır. Endüstri/İşletme Mühendisleri için mesleki etik ilkeler kurultaylarda belirlenmelidir.

Endüstri/İşletme Mühendisleri; insan verisi, algoritmik kararlar, performans ölçümü, iş gücü planlaması ve kaynak dağılımı gibi doğrudan insan hayatını etkileyen alanlarda görev almaktadır. Ayrıca yapay zekâ, veri güvenliği, kaynak kullanımı, iş güvenliği, toplumsal sorumluluk, çevresel sorumluluk, çalışan hakları ve kamu yararı gibi konular etik ilkelerin oluşturulmasını gerekli kılmaktadır. Güçlü etik ilkeler, mesleğe duyulan güveni artıran önemli unsurlardır. Endüstri/İşletme Mühendisleri için mesleki etik ilkeler kurultaylarda belirlenmelidir.

Türkiye’de Endüstri ve İşletme Mühendisliği eğitimi veren yükseköğretim programlarının sayısı son yıllarda önemli ölçüde artmıştır. Ülkemizde hâlen 105 devlet ve vakıf üniversitesinde Endüstri Mühendisliği Bölümü, 3 üniversitede İşletme Mühendisliği Bölümü, 3 üniversitede ise Sistem Mühendisliği veya Endüstri ve Sistem Mühendisliği Bölümü bulunmaktadır. Yükseköğretim Kurulu verilerine göre bu üniversitelerdeki Endüstri Mühendisliği bölümlerinin toplam kontenjanı 7.262 kişidir. Bu büyüme, nitelik sorununu da beraberinde getirmektedir. Bölüm sayısı, eğitim niteliği ve müfredatlar mesleğin geleceği açısından kurultayda kapsamlı biçimde tartışılmalıdır.

Türkiye’de Endüstri ve İşletme Mühendisleri tarihsel olarak TMMOB içinde Makina Mühendisleri Odası çatısı altında örgütlenmekte; MMO bünyesinde Endüstri/İşletme Mühendisliği Meslek Dalı Komisyonu olarak çalışmalarını sürdürmektedir. Mesleğin bugünkü ölçeği ve çeşitliliği karşısında komisyonların “yeterli temsil sağlıyor mu?” sorusu doğal olarak gündeme gelmektedir. Özellikle karar alma organlarında görünürlük, bütçe, yayın, eğitim, belgelendirme, uzmanlık alanları ve meslek politikası üretme kapasitesi açısından mevcut yapının ve bağımsız oda kurulması seçeneğinin kurultayda tartışılması gerekmektedir.

Çünkü Endüstri Mühendisleri Odası talebi yalnızca kurumsal bir ayrışma isteği olarak görülmemelidir. Bu talep; mesleğin özgünleşmesi, yeterli temsil, kendi meslek politikalarını üretme, mesleki standartları belirleme, eğitim ve belgelendirme sistemlerini kurma ve kamu nezdinde doğrudan muhatap olma ihtiyacından kaynaklanabilir. Ancak bunun hukuki, örgütsel, mali ve siyasal boyutları da vardır. Kurultay, bu talebi slogan düzeyinden çıkarıp somut gerekçeler, yol haritası ve örgütlenme stratejisi çerçevesinde tartışmalıdır.

Sonuç olarak böyle bir kurultay önemlidir çünkü:

• Mesleğin geleceğine ilişkin ortak akıl oluşturulmasına katkı sağlar.
• Akademi, kamu, özel sektör ve meslek örgütlerini aynı platformda buluşturur.
• Meslektaşların ortak sorunlarını görünür hâle getirir.
• Eğitim, istihdam ve meslek politikalarına yönelik somut önerilerin geliştirilmesine zemin hazırlar.
• Temsil ve örgütlenme gibi uzun vadeli kurumsal konuların demokratik biçimde tartışılmasına olanak verir.

Sonuç olarak bu kurultayın değeri yalnızca “yeni bir oda kurulmalı mı?” sorusuna odaklanmasında değil; Endüstri Mühendisliğinin hızla değişen dünyada nasıl daha güçlü, daha görünür, daha nitelikli ve daha etkili bir meslek olarak gelişeceğini kapsamlı biçimde ele alabilmesindedir. Bağımsız oda ihtiyacı da bu geniş çerçevenin bir parçası olarak; temsil etkinliği, meslektaşların beklentileri, hukuki altyapı ve kurumsal sürdürülebilirlik açısından çok yönlü değerlendirilmesi gereken bir konudur.