Yönetmelikler Programlar ve Isı Yalıtımda Akla Takılan Sorular

2025 yılı itibarıyla TSE 825-2024 Yönetmeliği, bağlı standartlar ve kullanılan programlarda çeşitli değişiklikler yapıldı. Bu süreçte pek çok meslektaşımızın aklına takılan sorular oldu. Bana da bu konularda birçok soru yöneltildi. Bu yazıda, en sık karşılaştığımız soruların bir kısmını derleyerek yanıtlamaya çalıştım. Cevapların sizler için faydalı olmasını dilerim.

SORU: TSE 825-2024 Yönetmeliği ne zaman yürürlüğe girdi?

CEVAP: 01 Nisan 2025 tarihinden itibaren bu yönetmelik gereklerine uymak zorundayız.

SORU: TSE 825-2024 yalıtım kurallarını hangi binalarda uygulamak zorundayız?

CEVAP:  Müstakil konutlar, apartmanlar, ofis büro ve benzeri işyerleri ,eğitim öğretim binaları, hastaneler, restoran ve lokantalar, konaklama amaçlı binalar, toplanma amaçlı binalar ( tiyatro, konser salonları vb), ticari binalar ( avm vb), ibadethaneler, endüstriyel binalar ( imalathane ve atölyeler), spor tesisleri ve kapalı yüzme havuzları, kışlalar, ceza ve tutuk evleri, müze ve galeriler, hava limanları, demiryolu garları, depolar, genel kullanımı nedeniyle şartlandırılan her türlü bina, iş yeri, endüstri ve sanayi binaları.

SORU: TSE 825-2024 Yönetmeliğinden muaf olan binalar hangileridir?

CEVAP: Sanayi alanında üretim faaliyeti gösteren binalar (bu ifade çelişkilidir üst madde ile ancak halen yönetmelikte böyle yazmakta), planlanan kullanım süresi iki yıldan az olan binalar, YAPI İNŞAAT ALANI 50 m² den az olan binalar, seralar, atölyeler (bu da üstteki maddeyle çelişkili maddedir), münferit olarak inşa edilen ısıtılmasına soğutulmasına gerek olmayan depo, cephanelik, ardiye, ahır, ağıl gibi binalar yönetmelik kapsamı dışındadır.

SORU: Ruhsat dosyasında enerji kimlik belgesi (EKB) ön hesap sonuç formu verilmek zorunda mı?

CEVAP: Bep yönetmeliği kapsamında olan tüm binalar için EKB ön hesap sonuç formu verilmelidir.

SORU: EKB ön hesap sonuç formunda bina enerji sınıfı ne olmalı?

CEVAP: Binalar NSEB (neredeyse sıfır enerjili bina) kapsamında değilse “C“ sınıfı olması yeterlidir.

SORU: NSEB kapsamına hangi binalar girer?

CEVAP: Bir parsel içindeki yapıların toplam inşaat alanı 2000 m² ve üzerindeyse bu kapsama girer.

SORU: Bir parselde örneğin 1000 m² apartman, 500 m² sosyal tesis, 100 m² havuz, 600 m² istinat duvarı olsa bu bina NSEB kapsamına girer mi?

CEVAP: Parseldeki toplam inşaat alanı yukarıdaki örnekte 2200 m² olduğundan NSEB kapsamındadır. Bakanlık sistemi ruhsat ekranında ruhsatın 64 numaralı kutucuğunu referans almaktadır. Örnekteki 1000 m² apartman ise ruhsatın 59 numaralı kutucuğunda yazmaktadır. İsterse parselde 100 m² bina 2000 m² de istinat duvarı olsun yine bu bina NSEB kapsamına girer.

SORU: NSEB kapsamında bir binada EKB ön hesap sonuç formunda olması gereken şartlar nelerdir?

CEVAP: Binaların enerji sınıfı “B” sınıfı olmalı ve en az %10 yenilenebilir enerji kullanılmalıdır.

SORU: %10 yenilenebilir enerjiyi sağlamak için ruhsat projelerinde hangi sistemler kullanılabilir?

CEVAP: Güneş enerjisi ile sıcak su temini, güneş enerjisi ile elektrik üretimi, ısı pompası ile ısıtma sistemi kurulması (ancak İBB yönetmeliği bizi doğal gaz olan yerde doğalgaz kullanmaya zorladığı için bir sıkıntı oluyor ısı pompası kullanmakta), rüzgar ve dalga enerjisini kullanarak elektrik üretimi sistemleri projelendirilebilir. Ancak bunları tek başına kullanmak %10 zorunluluğunu sağlayamayabilir. Bina özelinde birkaç farklı sistem projesini aynı anda uygulamak gerekebilir.

SORU: Proje yaparken hangi ısı yalıtım programını kullanmalıyız? Eski programı kullanabilir miyiz?

CEVAP: Halen mevcuttaki tek program İzoder ısı yalıtım programı olduğu için o kullanılmalı. Eski projelerde (01 Nisan 2025 öncesi) ruhsat almış bir projede tadilat yapıyorsanız o zaman eski programı da kullanabilirsiniz.

SORU: İzoder programında bütün İzmir ilçelerinin adı çıkmıyor nasıl gireceğiz?

CEVAP: Seferihisar, Selçuk, Çeşme, Bergama, Dikili haricindeki tüm ilçeler merkez olarak girilmeli.

SORU: Kolon Kiriş bileşeninde 8 cm mantolamadan başka sonuç veren bir yalıtım mümkün mü?

CEVAP: Mantolama kalınlığını örneğin 5 cme düşürüp ayrıca üzerine ısı yalıtım sıvası ile sonuç almak mümkün. Ancak sıva kalınlığını tek yüzeyde 2,5cm maksimum 3 cmden fazla kullanmamanız önerilir.

SORU: Eski programda iyi enerjili normal enerjili bina gibi sonuçlar çıkıyordu ve bina ısıtma sisteminin yakıt cinsini de giriyorduk. Bu programda bunları bulamıyoruz?

CEVAP: Bu programda yakıt cinsi girilmiyor. Binanızın uygun olup olmadığını yıllık soğutma enerjisi çizelgesinin en alt satırında uygun veya uygun değil şeklinde görebilirsiniz. (RESİM 1)

SORU: Daha önceden girdiğim örneğin dış duvarda yeni yapı bileşeni girdiğimde kabul etmiyor?

CEVAP: Aynı bileşeni değişiklilerle yeniden oluşturun. Eski bileşendeki yönlere göre alanları aynen yeni haline de işleyin. Sonra eski ilk yaptığınız bileşeni silin.

SORU: Eskiden 20 cm kalınlıktaki bims ve izotuğla gibi duvar malzemeleri yalıtımı kurtarıyordu, şimdi ayrıca yalıtım yapmadan tek başına 20cm kalınlıkta değer sağlayan bir malzeme var mı?

CEVAP: Bu yazının yazıldığı an itibariyle böyle bir malzeme ile (UTO belgesi olan) henüz karşılaşmadım. Cevap şimdilik hayır.

SORU: Yıllık soğutma enerjisinde hata veriyor, sayfayı göstermiyor neden?

CEVAP: Eğer genel sistemsel bir hata yoksa gölgelenme faktörlerini girmediğiniz için hata verebilir.

SORU: Neden İzmir gibi sıcak bir bölgede, eskiden Erzurum da yapılan kalınlıklarda yalıtım yapıyoruz? Gereksiz bir şekilde bu kadar yalıtım fazla değil mi?

CEVAP: Değil, Erzurum’da ne kadar ısı kayıplarını azaltmaya ihtiyaç varsa İzmir’de de bir o kadar ısı kazançlarını azaltmaya ihtiyaç var. Erzurum ısıtmak için İzmir soğutmak için çok enerji harcıyor.

SORU: İzoder programında bağımsız mahal arası döşeme ve duvar girmeli miyim?

CEVAP: Girmeyin çünkü bu programda bunu küçük alanlar olarak (0,01 m²) bile girerseniz program bazen hata verebiliyor. Girdiğiniz yüzeyler bina içinde kalmaktadır. Oysa yalıtım programı bina kabuğunun dış ortamla ilgili durumuna göre kayıp kazanç hesabı yapmaktadır.

SORU: Bağımız iki mahal arası duvar ve döşemenin U değerleri sınırı nedir? Yeni programda girmemiz mümkün değil ise nasıl gireceğiz?

CEVAP: Her iki bileşen için de U≤ 0,8 W/m²K olmalıdır. Bu başka bir excel tablosunda ya da eski yalıtım programında hesaplatarak ısı yalıtım projesine ek bir sayfa olarak fotokopisini  ekleyebilirisiniz.

SORU: Camları nasıl seçmeliyiz?

CEVAP: Bizim bölgemiz için camların sınır “U“ değeri 1,8 W/m²K , “gn” faktörü ise ≤0,45 olmalıdır. Ancak üretilen camları incelediğimizde 1,8 ve 0,45 değerlerini aynı anda karşılayan bir cam yok ve teorik değer olarak kalıyor. Gerçekte uygulamaya yönelik bir seçim yapmak için 1,4 W/m²K gibi bir cam seçerseniz gn 0,45 değerini yakalayabilirsiniz.

SORU: Yoğuma grafiklerinde yoğuşma çıkıyor neden?

CEVAP: Öncelikle toprak temaslı yüzeyler için grafik çıkarmaya uğraşmayın çünkü yoğuşma verecektir. Onların grafiği çıkarılmaz. Yalıtım malzemelerinin içten dışa göre sıralamasında hata yapmış olabilirsiniz o yüzden yoğuşma çıkabilir. Örneğin çatı bileşeninde metal bir malzeme kullandıysanız bu da yoğuşma verir. Yoğuşma çıkmasından çok yoğuşma miktarının önemi var. Eğer sınır değerler altında bir yoğuşma miktarı görüyorsanız bu da sorun değildir. O şekilde grafikleri yoğuşmalı şekilde basabilirsiniz.

SORU: Programda olmayan ama piyasada olan yapı malzemelerini kullanabilir miyim?

CEVAP: Eğer malzemenin geçerli bir UTO Ulusal Teknik Onay belgesi varsa ve belgenin geçerlilik süresi dolmamışsa kullanabilirsiniz. Bunun için yapı bileşenleri ekranın en alt 12. satırını kullanın. UTO belgesinin fotokopisini de çıktılarınızın sonuna ekleyin.

SORU: Mimari projedeki bileşenler hesapları kurtarmıyor ya da müteahhit bu kadar yalıtım yapmak istemiyor ne yapacağız?

CEVAP: Kurtaran değerleri mimar ile ortak konuşup düzenleyeceksiniz. Müteahhit şu ya da bu şekilde yönetmelik değerlerini sağlayan yalıtımı yapmak zorunda başka bir yolu yok.

SORU: Bina sınır değerleri çok fazla aşıyor kurtarmıyor, nasıl çözeceğiz?

CEVAP: Muhtemelen bina tipi konut dışıdır ve cam yüzey alanları çok yüksektir. Genellikle dış yan yüzey alanlarının %40 ı aştığı binalarda bu çok oluyor. Ya cam alanları azaltmak lazım ya da %60 ın üzerine çıkartarak istisnadan yararlanmak lazım.

SORU: Dış yüzey cam alanı %60 ı geçince nasıl bir uygulama yapılır?

CEVAP: Camların U değeri en fazla 1,6 W/m²K seçilmeli ve diğer tüm yapı bileşenleri de  en az %25 daha iyi hale getirilmeli. Örneğin duvar sınır U 0,4 W/m²K  olan bir bölgede bu sınır değer maksimum 0,4×0,75 = 0,3 W/m²K olmalıdır.

SORU: Dış yüzey cam alanı %60 ı geçince nasıl bir uygulama yapılır?

CEVAP: Camların U değeri en fazla 1,6 W/m²K seçilmeli ve diğer tüm yapı bileşenleri de  en az %25 daha iyi hale getirilmeli. Örneğin duvar sınır U 0,4 W/m²K  olan bir bölgede bu sınır değer maksimum 0,4×0,75 = 0,3 W/m²K olmalıdır.