1949 devriminden sonra dünyanın en hızlı sanayileşen ülkelerinden biri hâline gelen Çin, 1980’lerden itibaren sosyalist kalkınma modelinden tedricen devlet kapitalizmine geçerek dünya ekonomisine entegre olmuş […]
Sanayileşmenin önemli bileşenlerinden biri, nitelikli işgücünün ülke boyutunda kullanıma sokulmasıyla oluşan nitelikli emektir. Eğitim sisteminin ve eğitim ortamının bir ürünü olan nitelikli işgücünü kullanarak ülke […]
Günümüz dünyasında demokratik bir toplumun inşası, yalnızca siyasal süreçlere değil, aynı zamanda bilgiyi üreten, teknolojiyi yöneten ve kamusal yararı önceleyen meslek örgütlerine de dayanıyor. Bu […]
Her bilgi, bir bakış açısından üretilir. Görüş alanını belirleyen de o bakışın nerede durduğudur. Donna Harraway Tasarım, çoğu zaman biçim ve işlevin kusursuz uyumuyla tanımlanır; […]
Yazımızın ilk bölümünde, enjeksiyon makinasında üretilen plastik parça tasarımı (geometrik) ve bunlara ilişkin temel parametrelerden bahsetmek için, öncelikle kısaca enjeksiyon makinası ve bununla birlikte kullanılan kalıplardan bahsetmek gerekecektir.
Yazımızın ikinci bölümünde ise, plastik parçaların birleştirme (montaj) şekillerinden bahsedilecektir.
Aşağıda Enjeksiyon Makinası çalışma animasyonunu seyredebilirsiniz.
Kalıba enjekte edilen eriyik ham madde daha düşük sıcaklıktaki kalıba temas eder etmez soğumaya başlar ve çökme yapar yani büzülür. Çökmeyi engellemek için biraz daha eriyik ham madde kalıba gönderilir buna “ütüleme veya tutma basıncı” denir.
Enjeksiyon makinasının baskı hacmi, bir çevrimin, enjeksiyon safhasında makinanın kalıba basabileceği maksimum eriyik hacmidir. Örneğin; Bir enjeksiyon çevriminde üretilecek olan ürün sayısı 10, bir ürünün ağırlığı 20 gram, yolluğun (artık malzeme) ağırlığı da 100 gram olsun. Her bir ürünün ağırlığı 20 gramdan toplam 200 gram eder. Buna yolluğun ağrılığını da eklersek toplam 300 gramlık bir değer buluruz.
Bizin Kalıbı bağlayacağımız enjeksiyon makinası 200 gramlık bir makine ise yani bir çevrimde en fazla 200 gram eriyik malzemeyi kalıba basabiliyorsa, kalıbı bu enjeksiyon makinasına bağlayamayız. Çünkü makinanın kapasitesi yetersiz gelir. Bu kalıp için en az 300 gramlık enjeksiyon makinası gereklidir.
Ürün sayısı=10 adet/çevrim
Ürün ağırlığı=20 gr/adet
Yolluk ağırlığı = 100 gram
20 gramx10 adet=200 gram
200 gram +100 gram=300 gram /çevrim
En az 300 gram’ lık makina gereklidir.
Enjeksiyon makinası tarafından ergimiş plastik malzemeyi basınçla kalıp içindeki boşluğu enjekte etmeyi sağlayan ve istenen malzeme şeklini veren kalıp boşluğu. Enjeksiyon kalıplamada üç tip kalıp sistemi (tooling) mevcuttur:
İki renkli enjeksiyon kalıplama, aynı kalıpta iki farklı renk veya malzeme kullanan bir plastik enjeksiyon kalıplama tekniğidir. Genellikle iki renk veya malzeme farklıdır, ancak bazen aynı renk veya malzemenin farklı aşamaları olabilir. İki renkli enjeksiyon kalıplama teknolojisi genellikle çok renkli veya çok malzemeli parçalar üretmek için kullanılır, böylece ürünün görünümü, dokusu, işlevi ve diğer yönleri artırılır.
Ayırma çizgisi, plastik parçayı kalıptan çıkarmak veya ek parça koyma ve havalandırma gibi kalıplama ihtiyaçlarını karşılamak için kullanılır. Plastik parçanın yapısına göre, kalıbın plastik parçayı doğrudan oluşturan kısmı birkaç parçaya ayrılır. [3]
Kalıplama işlemi sonunda, parçayı kalıptan çıkaran itici çubuklar.
FLAT: Düz
STEPPED: Kademeli
ANGLED: Açılı
Malzeme israfı: Malzeme israfı, sıcak yolluk kalıplama karşılaştırmasındaki bir diğer farktır. Erimiş plastik soğuk yolluk sisteminde katılaşır. Sonuç olarak, bunlar kırpılması gereken hurdalara yol açar.
Enjeksiyon basınç düşüşü: Plastik akışı sırasında plastikten kalıp plakalarına ısı transferi gerçekleşir, bu da büzülmeye, basınç düşüşüne ve çökme izleri ve parçaların eksik doldurulması gibi daha fazla kusur oluşmasına neden olur.
Yüksek çevrim süresi: Soğuk enjeksiyon kalıplama, plastik akışkanlığının azalması nedeniyle daha yavaş bir çevrim sürecine sahiptir.
SICAK YOLLUK KULLANIM AVANTAJLARI:
Son yıllarda plastik enjeksiyon kalıpçılığında sıcak yolluk (normal – klasik yolluk) sistemine göre daha fazla tercih edilmeye başlanmıştır. Plastik enjeksiyon kalıpçılığında sıcak yolluğun klasik yolluğa göre daha fazla tercih edilmesini yüksek kaliteli ürün alma isteği, daha kısa sürede daha çok iş yapabilme ve işçilik giderlerinin azaltılması olarak özetleyebiliriz.
Isıya duyarlı plastikler için hangi kalıp yolluk sistemi uygundur? Soğuk yolluk sistemi, ısıtma sistemi bulunmadığından ısıya duyarlı plastiklerle çalışmak için en uygun olanıdır. Ancak, harici sıcak yolluk kalıbı PP ve PE gibi plastikler için de uygulanabilir.
Sıcak yolluk sistemi daha iyi akış, büyük üretim hacmi desteği ve daha az atık üretimi nedeniyle daha iyidir. Ancak, soğuk yolluk düşük hacimli üretim ve ısıya duyarlı malzemeler için daha iyi bir yöntem olacaktı
Harflerin Kalıplanması: Çoğu zaman parça üzerinde teknik bilgiler, markalar, kullanma talimatları gibi bilgilerin bulunması istenir.
Harflerin uygulanması ise öyle yapılmalıdır ki parçanın kalıptan çıkartılması zorlaşmasın. Bu, harflerin bölüm yüzeyine dik yerleştirilmesiyle ve uygun eğim verilmesiyle gerçekleştirilebilir.
Hem yükseltilmiş hem de oyulmuş harfler tasarımda kullanılabilir.
Önemli olan hangisinin ekonomik olacağıdır. Kalıp, işlenerek yapılacaksa kalıplanmış parça üzerindeki yükseltilmiş harflerin kullanılması daha ucuz olacaktır. Parça üzerindeki yükseltilmiş harf, ona karşı gelen boşlukla şekillendirilir. Kalıp yüzeyine harflerin kazınması veya işlenmesi, harfin çevresindeki metalin kesilip alınarak kalıptan yükseltilmiş harf elde etmekten daha ucuzdur.
Şekil:12 Vantilatör pervane sıkma somunu [8]
Kabartmalı (kabartılmış) metin, gömülü metinden daha kolaydır, çünkü işlenmesi daha kolaydır, ancak mümkünse her iki seçenek de kullanılabilir. En iyi sonuçlar için:
PARÇA ÜZERİNDE BULUNACAK BİLGİLER (Bu bilgiler kalıba işlenecektir)
Şekil:13 Plastik ürün kapağı altında marka ve geri dönüşüm sembolü uygulaması (PP), [8]
(*) Makina Mühendisi – nsoydan@hotmail.com
